123 West Rd. Eastville New jersy 12345
 | bujar | Feb 25, '08 3:47 AM
for everyone |
12345 bujari192.spruz.com
-.,;:$@*()!?=+_-.,;:$@*()!?=+_
Koncepti i estetikes qe simbolizon bukurine dhe te pelqyerit nga njerezit ndryshon shume nga nje kulture ne tjetren. Kultura te ndryshme i ngjyrosin dhembet e tyre me te zeze ,por sic duket kohet e fundit dhembet e bardhe te Hollywood?it kane me teper popullaritet. Lehtesimi i perdorimit te agjenteve zbardhues te dhembeve ka bere qe jo vetem njerezit publik por te gjithe te kene mundesine e zbardhimit te dhembet.
Ka dy lloje menyrash per zbardhimin e dhembeve:
Zbardhim te Stomatologu (Office Bleaching); dhe
Zbardhimi ne kushtet e shtepise nga vete pacienti (Home Bleaching)
Le t?i hedhim nje sy zbardhimit te dhembeve nga vete pacienti me disa pyetje pergjigje.
?fare eshte zbardhimi i dhembeve dhe nga se perbehet ky sistem
Eshte nje proces kimik me te cilen hiqet ngjyrosja e enamelit dhe dentines. Sistemi eshte i perbere prej nje pllake dhembesh te vecante dhe te holle plastike si dhe nga xheli zbardhues.Pllaka e holle plastike vendoset ne gojen e pacientit naten para gjumit.
Shkaqet e ngjyrosjes se dhembeve
Shkaqet jane te shumta por me te perhapurat jane :
Kafja
?aji
Kola Kola
Cigarja
Mosha
Perplasje dhe trauma
Disa antibiotike (tetraciklina ,minociklina, etj.,)
Perdorim i tepert i floridid
Semundje sistemike te trupit dhe malformime gjenetike te dhembeve
Degjenerimi i nervave
Mbushjet me amalgam
Kush mund t?i zbardhe dhembet
Pervec grave shtatzena mund ta bejne pothuajse te gjithe;varet gjithashtu nga sasia e ngjyrosjes dhe durimi i pacientit. Stomatologu eshte ai qe percakton nepermjet nje kontrolli te pergjithshem te gojes dhe dhembeve ne eshte apo jo i mundur nje process i tille. Zbardhja e dhembeve eshte nje proces ideal per ata te cilet i kane dhembet e shendetshem dhe deshirojne ti kene ata me te bardhe dhe me te shndritshem. A eshte kjo menyre e sigurt? Sipas kerkimeve asnje nga zbardhimet e dhembeve qe behen nen kujdesin stomatologut nuk eshte e demshme per dhembin dhe mishrat e dhembeve.
Si funksionon ky sistem
Xheli vendoset ne nje shtrese te posatshme per gojen tuaj. Komponentet aktiv te xhelit pas shperberjes clirojne oksigjen i cili zbardh ndermjet nje procesi kimik heq njollat e ndryshme te enamelit dhe dentines. Perberja e dhembit nuk prishet vetem zbardhet ngjyra e tij. Pergatitet nga stomatologu nje pllake dhembesh e posatshme per pacientin.Para gjumit vendoset xheli brenda kesaj pllake e cila me pas vendoset ne goje dhe pacienti fle.Pas zgjimit lahen dhembet.
A ka ndonje efekt anesor
Mund te krijoje sensivitet kunder te ftohtit ne disa njerez. Nje efekt tjeter eshte sensivitet provizor i dhembeve dhe mishrave te dhembit. Te gjitha keto efekte zhduken perfundimisht mbasi nderpritet terapia ose ne 1-3 dite mbasi perfundon terapia e zbardhjes.
Sa kohe zgjat kjo terapi
Sipas personit rezultati mund te merret brenda 3 seancash. Por kur kemi ngjyrosje te medha terapia mund te zgjatet ne me teper se 3.
Pas perfundimit te terapise sa permanent eshte ky zbardhim
Dhembet do jene gjithmone me te bardhe se ngjyra fillestare. Por kur kemi njolla te medha ndihet nevoja qe pacienti nje here ne 6 muaj ta rinovoj terapine per 1-2 net.
Vullkani Etna
Etna, (njohur dhe si Muncibeddhu ), ?sht? vullkan aktiv n? Itali i cili ndodhet n? bregdetin lindor? t? Sicilis?, n? af?rsi t? Mesin?s dhe Katanij?s.
Etna ?sht? vullkani m? i lart? n? Evrop?, i cili ngritet n? 3.320 metra lart?si mbidetare, por vlen? t? cek?t se lart?sia e vullkanit ndryshon varsisht nga erupcioni. Etna ?sht? 51 metra m? i ul?t se n? vitin 1865. Nj?herit Etna ?sht? edhe maja m? e lart? n? Itali n? jug t? Alpeve dhe p?rfshin? sip?rfaqe prej 1.190 km2. Etna ?sht? tri her? m? e lart? se Vezuvi, i cili poashtu ndodhet n? Itali. Etna ?sht? nj?ri nd?r vullkanet m? aktive n? bot?.
Kush na "vjedh" kujtesën
Truri është motori që komandon të gjithë trupin. Kujtesa është aftësia e një organizmi (nëpërmjet trurit) që të mbajë, ruajë dhe rendisë lajmet. Ajo ka të bëjë me depozitimin e informacionit që merret, ruajtjen dhe ripërdorimin e tij më vonë. Procesi i kujtesës përkon me procesin e komunikimit, të të mësuarit dhe të ndërgjegjes. Në vitet e para të jetës, truri është si një sfungjer që thith çdo gjë që dëgjon, vëzhgon dhe nuhat. Më pas, duke u rritur, aftësia për të ruajtur gjurmët e eksperiencave reduktohet. Truri është si një tryezë e vogël prej balte, e cila forcohet me kalimin e viteve dhe për të shkruar sipër duhet t‘i mëshosh dorës gjithmonë e më shumë. Është e këshillueshme që t‘i lehtësojmë sforcimet e shumta e të shmangim bezdisjen për të kujtuar informacione banale. Vetëm në këtë mënyrë truri mund të fitojë sërish gjendjen e mëparshme. Takimet, emrat dhe numrat telefonikë, janë disa nga faktorët e shumtë që dëmtojnë trurin, pa llogaritur më pas përdorimin e telefonave celularë dhe internetin.
Por sa kohë humbim duke kërkuar rrugë të shkurta? Një numër i madh kërkimesh tregojnë se funksioni i trurit është gjithnjë e më shumë në rënie. Dhe kjo rënie e vazhdueshme e kujtesës duket sikur e ka ulur aftësinë e kujtesës te të rinjtë.
Një nga studimet më specifike dhe shqetësuese vjen nga Irlanda. Një profesor i neuroshkencave ka hetuar raportin mes përdorimit të teknologjive të reja dhe shëndetit. Studimit i janë nënshtruar 3000 persona, ku gjysma prej tyre ishin të rinj ndërsa gjyma tjetër të moshuar. Nga rezultatet përfundimtare është vënë re se të moshuarit kishin një kujtesë më të mirë se të rinjtë. Pra, 87% e personave mbi 50 vjeç i kujtojnë pa asnjë problem datat e ditëlindjeve të familjarëve të tyre, ndërsa personat mbi 30 vjeç kishin probleme me kujtesën. Duke qenë se nuk arrinin të kujtonin datat e ditëlindjeve të familjarëve të tyre i shënonin ato në telefon. Gjithashtu, pothuajse një e treta e personave mbi 30 vjeç, janë përgjigjur se nuk e njohin absolutisht numrin e telefonit të shtëpisë. Dhe pikërisht për këtë arsye mbajnë gjithmonë me vete një celular.
Në vitin 2001 të njëjtin problem patën edhe shkencëtarët japonezë. Përballë përdorimit të tepruar të lojërave elektronike nga të rinjtë, profesor Toshiyuku Sawaguchi, neurobiolog në një universitet të Japonisë, bëri një studim për të verifikuar vërtetësinë e hipotezës së tij. "Po humbasin aftësinë për të kujtuar gjërat e reja dhe ato të vjetra. Nuk kanë më aftësi të ndajnë e të zgjedhin mes informacioneve të rëndësishme. Është një lloj shpërhapje cerebrale", ka pohuar ai, duke e vërtetuar hipotezën e tij. Nga 150 persona të analizuar, me moshë përkatësisht 20-35 vjeç, 10% e tyre vuanin nga shqetësime të rënda të parakohshme të kujtesës. Për shembull, një 28-vjeçar kishte humbur vendin e punës, sepse nuk mbante më mend se ku do të shkonte e kë do të takonte. Sigurisht është një diagnozë e "pamëshirshme".
Në një artikull të "New York Times" David Brooks është shprehur kështu: "Kisha besuar se e bukura e periudhës së re të informacioneve ishte të ishe sa më i ditur, ndërsa tani po vë re se kjo periudhë po na lejon të jemi më pak të informuar". Shumë njerëz mendojnë se përdorimi i internetit është një ndihmesë e madhe për ta dhe ajo që do t‘i përshtatej më mirë kësaj, është thënia: "Unë nuk kam nevojë për një kujtesë, sepse kam ‘Google‘-in, ‘Yahoo‘-në dhe ‘Wikipedia‘-n. Është një "ndihmë" që secilit prej nesh i nevojitet".
"Kufiri ku përfundon kujtesa ime dhe fillon ajo e ‘Google‘-it, bëhet çdo sekondë e më i pakapshëm dhe unë ndihem edhe më inteligjent kur bëj një bisedë të zakonshme e mund të përdor internetin si lidhës të mendimeve", është shprehur një specialist i teknologjisë.
Nëse sot kemi një problem të madh me kujtesën, ndodh sepse kemi një problem edhe më të madh me sensin. Njeriu ka nevojë të dijë e të kujtojë. Të ngulisë çdo ditë në mendje mendime, ide, të dhëna që do të duhej t‘i përdorte në momente të caktuara të jetës si pika referimi dhe orientimi. Thuhet se çdo njeri vlen për aq sa di, por harrohet apo injorohet fakti se një njeri di aq gjëra sa mund të kujtojë.
Celularët dhe pëllëmborët
Nuk është më e nevojshme të kujtojmë numrat e telefonit, sepse një gjë të tillë na e ofron memoria e celularit. Gjithashtu, në memorien e tyre mund të shënojmë edhe takimet, ditëlindjet apo ngjarjet e ndryshme
USB
Këto ditë specialistët kanë njoftuar se do të hedhin në treg një sistem të ri për USB-të. Është menduar që kjo lloj USB-je të arkivojë në vetvete deri në 1000 giga informacion
GPS
Kohët e fundit në makina janë përhapur GPS-të, të cilat të informojnë mbi rrugën që duhet të ndjekësh e që është më e shkurtër për të arritur në destinacion. Tani nuk është më e nevojshme të ngulisim në mendje rrugën, sepse është makina ajo që do të na drejtojë __________________
Vullkani Mauna Loa
 Vullkani Mauna Loa Mauna Loa ?sht? vullkani m? i madh n? bot?, gjendet n? Hawaii, ShBA.Vullkani dallohet nga vullkanet tjera p?r nga masiviteti, e q? arrin nj? madh? 75 000 km2. ?sht? v?rtetuar se pesha e tij ?sht? aq e madhe sa q? ka deformuar pllak?n e Pacifikut.__________________
. Alkoli meshir apo vrasje.
Kudo që të shkojmë, kudo që të jemi duhani është bërë pjesëtar pothuajse i përhershëm dhe i pranishëm, një shok i keq, i bezdisshëm por mbi të gjitha i rrezikshëm. Jo rallë ndodh me ato që shkojnë në punë, ta fillojnë ditën me kafe, cigare dhe një teke apo dopio pijesh alkoolike. Njerëz, të punësuar apo jo, të vjetër ose të rinj mbushin lokalet ndërkohë që duhani është shoqëruesi i përhershëm, dhe në më të shumtën e rasteve edhe alkooli ku pija e preferuar është sipas fuqisë së xhepit, raki, konjak, kampari ose uiski. Dhe ç`është më e keqe deri dje këto dy vese ishin përgjithësisht pronë e meshkujve por që pas viteve '90, përdorimi i alkoolit dhe duhanit nga femrat filloi të rritej në mënyrë të frikshme, sa sot në Shqipëri ashtu si edhe në botë statistikat flasin për një barazim të përdorimit midis dy gjinive.
Po t'i pyesësh njerëzit për dëmet që sjellin këto dy vese (pirja e duhanit dhe alkoolit), në përgjithësi ato të përgjigjen që i dinë dëmet por prapë vazhdojnë të pijnë edhe duhan edhe alkool.
Duhani gjatë djegies çliron 4.000 lëndë, që nga nikotina dhe monoksidi i karbonit (si përgjegjëset kryesore për varësinë nga duhani dhe dëmtimin e aparatit kardiovaskular) dhe deri te katranet, substancat me përbërje benzopireni, kobalti radioaktiv që janë ndër shkaktarët e kancerit të mushkërive. Në qoftë se do të bëjmë një listë të dëmeve që shkaktohen drejtpërdrejt nga duhani, influencohen apo rëndohen prej tij ajo do të jetë tepër e gjatë, por le të përqëndrohemi mbi dëmet kryesore. Duhani është përgjegjës për të ashtuquajturën epidemi të kancerit të mushkërisë sidomos në gjysmën e dytë të shekullit 20-të, duke çuar këtë kancer në numrin një të vdekshmërisë së kancerit te meshkujt. Te femrat kanceri i mushkërisë nuk ka rol parësor në vdekshmërinë, por rreziku prej tij, është rritur çdo 10-vjeçar me rritjen e përdorimit të tij prej femrave. Eshtë vërtetuar se për çdo 10 cigare të pira rreziku për kancer pulmonar pesëfishohet dhe për çdo 20 cigare reziku 15-fishohet. Kryesisht te pirësit e duhanit, mosha kur ky shfaq simptomat e kancerit është rreth 50-60 vjeçare dhe prej saj njeriu mund të përfundojë edhe në një ndërhyrje të mundshme kirurgjikale. Por siç e thamë edhe më sipër duhani shkakton një listë të gjatë dëmesh. I ashtuquajturi bronshit azmatik shpeshherë e ka pikënisjen nga duhani. Persona, që kur gdhihen në mëngjes, puna e parë që bëjnë fillojnë të kolliten dhe nxjerrin nga goja gëlbazë në sasira mesatare. Te personat që nuk pijnë duhan mushkëria me anë të sistemit ciliar (qelizat me "qime"), vetëpastrohet gjatë të gjithë ditës, gjë që duhanpirësit nuk munden ta bëjnë kur sistemi i tyre ciliar ka dalë jashtë funksionit dhe mushkëria nuk është në gjendje ta nxjerri gëlbazën. Janë këto persona që sëmuren më shpesh nga infeksionet pulmonare.
Por dëmet më të mëdha duhani i shkakton në sistemin kardiovaskular të gjakut. Duhani mbahet si një nga faktorët kryesorë në dëmet Arteriosklerotike të vazove (ngushtimi i enëve të gjakut) që në vetvete shkakton sëmundje iskemike të zemrës, infarktin e zemrës, dëmtim të Sistemit Nervor Qendror si edhe të shumë organeve të tjera. Eshtë vërtetuar se sëmundjet iskemike janë të pranishme 3.4 për mijë tek ato që nuk pijnë duhan dhe 7.4 për mijë tek ato që pijnë duhan. Tek ata që pijnë 20 cigare ky rrezik trefishohet. Konsumi i duhanit shton rrezikun për vdekje të papritur, kështu tek ata që pijnë një paketë cigare në ditë rreziku për vdekje të papritur pesëfishohet. Monooksidi i duhanit, një nga përbërësit e tymit pakëson oksigjenin në gjak, ndërkohë që nikotina një nga përbërësit e duhanit shton punën e zemrës dhe të dyja shpejtojnë formimin e trombit (mpiksje gjaku) që ngushton dhe bllokon anët e gjoksit.
Ata që janë konsumatorë të duhanit, referojnë që e kanë të pamundur për ta lënë atë. Kjo është pjesërisht e vërtetë. Nikotina një nga përbërësit e duhanit zëvendëson Acetil Kolinën, një përbërës që ka rolin përcjellës të impulsit nervor në sinops (pjesë e Sistemi Nervor Qendror dhe atij Periferik). Organizmit pas lënies së duhanit i duhet një periudhë prej 40 ditësh që të prodhojë sasinë e duhur të Acetil Kolinës. Gjatë kësaj kohe ish-duhanpirësi është i stresuar, nevrikoset edhe nga zhurma më e vogël, ka pagjumësi etj. Por të gjitha këto vështirësi kalohen me pak vullnet dhe këmbëngulje.
Pirja e duhanit i shkakton dëme edhe aparatit tretës. Kështu duhani jep rrezik të lartë për Karcinomën e ezofagut. Kur kombinohet me pirjen e alkoolit ky rrezik shkon 150/1 në raport me popullsinë jo-duhanpirëse. Duhani, duke kontribuar në vazokonstruksionin (ngushtimin) e enëve të gjakut të stomakut rrit përqindjen për ulçeran e stomakut, ndërkohë që rritet 2.7 herë rreziku për Kancer stomaku.
Përveç duhanit një ves tjetër i dëmshëm është edhe alkooli. Edhe ky ves është shkaktar i një vargu të gjerë sëmundjesh duke filluar që nga aparati tretës, mëlçia, pankreasi e deri në dëmtime të pakthyeshme të Sistemit Nervor Qendror . Në mëlçi alkooli i konsumuar shkakton dëmtime të qelizave hepatike, dëmtim që progreson në kohë dhe që varet nga doza e konsumuar për ditë dhe nga veçoritë fiziologjike të individit. Kështu është vërtetuar se sasi e rrezikshme alkooli është ajo prej 20-40 gr alkooli etilik (alkooli që përmbajnë pijet dehëse), ndërsa përdorimi i 100-150 gr alkool në ditë, çon brenda një periudhe 10-vjeçare në cerozë.
Nga ana tjetër është e vërtetuar shkencërisht se për shkak të fiziologjisë së tyre femrat dëmtohen shumë më shpejt se meshkujt për të njëjtën sasi alkooli të konsumuar. Njerëz që pijnë prej vitesh alkool, që nuk ndjejnë asgjë papritur një ditë gjenden para një fakti të hidhur, mëlçia e tyre ka marrë fund, është kthyer në një mëlçi cerotike, ose kanë shqetësime të lehta që nuk ja vënë veshin, por bukur mirë ata/o bëjnë puthjen e parë me vdekjen. Edhe pankreasi pëson dëmtime nga alkooli. Përdorimi i zgjatur i alkoolit e dëmton në mënyrë kronike pankreasin deri në atë shkallë sa ai nuk arrin të sekretojë sasinë e duhur të enzimave për të kryer të plotë procesin e tretjes së ushqimeve. Eshtë vërtetuar se konsumimi i 20-50 gr alkool etilik (rreth 100 ml raki) në ditë predispozon për dëmtime, ndërsa pirja e 100 gr alkool etilik ose mbi dopio raki (200 ml) apo 2 litra birrë për një periudhë 6-12 vjet jep në mënyrë të sigurtë dëmtime të pankreasit. Konsumimi për një kohë të shkurtër i një sasie të madhe pijesh alkoolike rrezikon për pankreatit akut që mund të çojë deri në rrezikimin e jetës së personit në fjalë. Alkooli shkakton gjithashtu gjendjen e të dehurit, në të cilën Sistemi Nervor Qendror nuk arrin të kontrollojë veprimet e vullnetshme apo të pavullnetshme të personit në fjalë. Por dëmi më i madh vjen nga përdorimi afatgjatë. Eshtë vërtetuar se për çdo 1 litër alkool, vdesin 1.000-2.000 qeliza, të parikthyeshme të trurit. Kështu që përdorues kronikë të alkoolit, me kohë e çojnë personin drejt demencës (skizofreni, marrëzi), degjenerimit mendor (matufjepsjes) etj. Pra, alkooli dëmton pa përjashtim të gjitha organet e trupit, po ashtu si edhe duhani.
Sot bota aplikon lloj-lloj strategjish për të luftuar përdorimin e duhanit dhe alkoolit. Shpenzojnë sasi të mëdha parash për reklama kundra tyre, nxjerr ligje për mospërdorimin e duhanit në vende publike, apo për mospërdorimin e alkoolit përpara moshës 21-vjeç, krijon të ashtuquajturat Ditë Botërore kundra duhanit siç ishte ajo e 31 majit, apo organizimi i kurseve kundra alkoolit etj. Por, ç`ndodh në të vërtetë? Sa më shumë shpenzohen para nëpër reklama kundra duhanit, aq më shumë rritet përdorimi i tij. Jo të pakta janë rastet kur 21-vjeçarët përfundojnë pas hekurave për përdorimin e alkoolit dhe anëtarët e të ashtuquajturave grupe kundra alkoolit, të cilët s'janë gjë tjetër veçse alkolistë kronikë që i kthehen herë pas here zakonit të vjetër sepse nuk arrijnë të heqin dorë nga ai. Por duhani dhe alkooli nuk janë të dëmshëm për shëndetin e përdoruesve por edhe për xhepin e tyre. Një duhanpirës mund të shpenzojë nga 15.000-50.000 lekë të vjetra e më tepër në muaj vetëm për të blerë cigare. Po nëse mbledhim edhe lekët e përdoruara për alkool?… Gjithashtu një duhanpirës i sjell dëm edhe personave që gjenden rreth tij. Bashkëshortja e një duhanpirësi është 30% më e rrezikuar për kancer se ajo e një duhanpirësi etj. Ndërsa femrat janë më të predispozuara që t'u dëmtohen kordat zanore nga përdorimi i duhanit dhe i alkoolit, thënë shkurt iu trashet zëri.
Është një rrjet aq mirë i organizuar i prodhimit, përpunimit, distribuimit dhe përdorimit të drogës, saqë edhe masat më të rrepta legale nuk kanë gjasa për një kohë të gjatë ta zhdukin. Mbetet që të kufizohen këto kanale të thella, që të ndërgjegjësohet rinia jonë dhe së paku deklarativisht të potencohen rrethanat parandaluese dhe favorizuese që çojnë në një ekspansion masovik të kësaj shprehie ogurzezë. Kjo për vetë faktin se deri më sot nuk kemi një program nacional kundër narkomanisë, në të cilin rolin e vet të pazëvendësueshëm do ta jepnin të gjitha strukturat dhe institucionet shoqërore e shtetërore, siç janë shërbimi shëndetësor, organet e rendit e të përndjekjes, mediumet, sistemi i përgjithshëm arsimor, feja e të ngjashme. Sugjerimet e mësipërme nuk janë ndonjë parafrazim megaloman, por një përvojë mjaft dobiprurëse që vite me radhë po zbatohet në vendet e zhvilluara perëndimore dhe SHBA
Në kuptimin gjithpërfshirës droga paraqet një varg materiesh psiko-aktive, të cilat po qe se konsumohen nga ana e njeriut kanë aftësi që të ndryshojnë dhe dëmtojnë seriozisht integritetin psiko-fizik të subjektit i cili i përdorë, gjegjësisht i keqpërdorë ato. Thuhet me të drejtë se abuzimi me këto substanca psikotrope është një problem i madh shoqëror dhe shëndetësor mbarëbotëror, ngase pasojat që dalin nga efektet e drejtpërdrejta dhe të tërthorta nga kjo shprehi e kobshme morbogjene janë shumëfish të dëmshme për vetë individin që është bërë rob i marrjes pa masë i materieve dehëse, si dhe për rrethin më të gjerë social ku jeton dhe vepron ky ose një grup më i madh abuzuesish të drogave.
Që të kemi një ide më të qartë mbi këtë fenomen të rrezikshëm mediko-social, dhe jo vetëm kaq, fillimisht do t’i referohemi definicionit mbi varshmërinë nga droga që kohëve të fundit e ka dhënë Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH), në të cilin tekstualisht thuhet: Vartësia nga droga paraqet një gjendje të intoksikimit (helmimit) periodik ose kronik me droga natyrale, gjysmësintetike, dhe e cila karakterizohet me një dëshirë dhe apasion të prafrenueshëm që të merret me çdo kusht, prirje për të rritur dozën (toleranca), varshmëri fizike dhe psikike dhe veprimit destruktiv mbi personalitetin e narkomanit. Problemi del se është edhe më i mprehtë kur kihet parasysh fakti se kjo epidemi moderne më së shumti prek rininë, ardhmërinë e çdo komuniteti, në tërë globin, duke mos kursyer asnjë shtreë sociale dhe përkatësi nacionale dhe konfesionale. Dukuri pothuajse e pashmangshme që shoqëron çdo abuzim me këto lëndë shkundulitëse është shfaqja e sindromit abstinencial fill pas ndërprerjes së konsumimit të drogës, shpeshherë edhe me simptome dhe komplikime më të rënda se substanca që ka shkaktuar këtë varshmëri këmbëngulëse.
Në këtë grup materiesh nootropike, para së gjithash, sipas klasifikimit më të ri të çrregulliomeve mentale, që vijnë si rezultat i përdorimit kompulsiv, bëjnë pjesë këto nëngrupe substancash distimike:
- alkooli
- opiatet
- kanabinoidet
- sedativet dhe hipnotikë
- kokaina
- kofeina dhe stimulues të tjerë të sistemit qendror nervor
- halucinogjenët
- duhani
- tretësit që avullohen
- adikcioni me më shumë lloje drogash njëkohësisht.
Duke patur parasysh objektivin e këtij diskutimi, aspektin teorik dhe praktik të kësaj materie kaq voluminoze, do të shqyrtojmë përciptazi shkaqet dhe faktorët që sjellin deri tek paraqitja dhe përhapja me përmasa kërcënuese të këtij vesi kompleks që me një shpejtësi marramendëse dëmton dukshëm mirëqenien e mbarë njerëzimit, pa mos anashkaluar edhe mjedisin tonë vulnerabil. Përkundër ligjeve dhe konventave antidrogë që ka miratuar çdo shtet, dukuria e narkomanisë sa vjen e po bëhet më aktuale, ngase po rritet numri i konsumuesve të rinj, bile edhe ndër nxënësit e shkollave fillore.
Është një rrjet aq mirë i organizuar i prodhimit, përpunimit, distribuimit dhe përdorimit të drogës, saqë edhe masat më të rrepta legale nuk kanë gjasa për një kohë të gjatë ta zhdukin. Mbetet që të kufizohen këto kanale të thella, që të ndërgjegjësohet rinia jonë dhe së paku deklarativisht të potencohen rrethanat parandaluese dhe favorizuese që çojnë në një ekspansion masovik të kësaj shprehie ogurzezë. Kjo për vetë faktin se deri më sot nuk kemi një program nacional kundër narkomanisë, në të cilin rolin e vet të pazëvendësueshëm do ta jepnin të gjitha strukturat dhe institucionet shoqërore e shtetërore, siç janë shërbimi shëndetësor, organet e rendit e të përndjekjes, mediumet, sistemi i përgjithshëm arsimor, feja e të ngjashme. Sugjerimet e mësipërme nuk janë ndonjë parafrazim megaloman, por një përvojë mjaft dobiprurëse që vite me radhë po zbatohet në vendet e zhvilluara perëndimore dhe SHBA.
Meqë momentet etiologjike janë të shumta, faktorët dhe rrethanat që shpien deri në përhapjen e narkomanisë do t’i klasifikojmë në tre grupe, edhe atë: faktorët që përcaktojnë personalitetin e narkomanit, kushtet socio-ekonomike dhe vetë substanca psikoaktive si faktor provokues.
1. Për sa i takon veçorive që karakterizojnë tiparet e personit që konsumon drogë, mund të thuhet se në rastet tipike këto subjekte janë adoleshentë psiko-labil të cilët përveç tjerash janë intolerant ndaj streseve dhe traumave fizike dhe psikike, endacakë me teke të çuditshme, psikopatë latentë që janë personalisht të papjekur, neurotikë dhe individë që i përkasin grupit “border line”, si dhe një dyzinë delikuentësh që i ka inaktivizuar për punë kreative ndjenja e mosbesimit dhe agresivitetit.
2. Më të akuzuar dhe njëherit më të prevenueshëm janë konditat socio-ekonomike, në të cilin rolin dominant e ka funksionimi i shëndoshë i mjedisit familjar me të gjitha premisat e harmonizuara morale dhe materiale. Ambienti ku rinia shkollohet dhe edukohet, pa dyshim, ndikon pozitivisht dhe në shumë raste negativisht në paraqitjen e kësaj dukurie të mbrapshtë. Raportet e këqija ndërnjerëzore që ekzistojnë dhe në mënyrë perfide maskohen nga udhëheqësit lokalë irritojnë të rinjtë, të cilët janë më të ndjeshëm ndaj padrejtësive, edhe ashtu zhgënjyese, papunësia dhe neglizhimi pothuajse total i shtetit ndaj të rinjve kontribuon në shtimin e numrit të narkomanëve.
3. Substancat e ndryshme psioko-aktive, me cilësitë e tyre toksike dhe farmakoterapeutike, përbëjnë një moment tjetër inicues dhe favorizues që të rritet pa ndalë aradha e atyre që shpëtimin idilik e kërkojnë dhe gjenë tek droga, ose siç shprehet një psikiatër i njohur i Zagrebit, Ceriq, tek “patericat kimike”.
Për sa u përket të dhënave epidemiologjike dhe statistikore mbi numrin e përgjithshëm të narkomanëve nëpër vendet e ndryshme të botës, duhet të jetë i rezervuar mbi saktësinë dhe prezentimin real të gjendjes faktike, ngase eksperienca ka treguar se për çdo të regjistruar si viktimë e lëndëve të ndryshme që e harlisin gjendjen mendore dhe shpirtërore vinë së paku edhe 10 individë që fshehtas e përdorin drogën, d.m.th. as edhe më të afërmit nuk e dinë se i pikasuri është narkoman.
Megjithëkëtë, sot llogaritet se në përmasa botërore ka më se 200 milionë narkomanë aktiv, nga të cilët dy të tretat e përbëjnë grupmoshën deri në 28 vjeç, kurse nga numri i mësipërm rritet përqindja e atyre 12-13 vjeç, që sigurisht duhet të na brengosë të gjithëve. Ajo që duhet të theksohet këtu është se, në dy dekadat e fundit është dyfishuar numri absolut dhe relativ i përdoruesve të drogës si rezultat i rënies së bllokut socialist. Vlen të përmendim se toksikomania i përngjet një sëmundje infektive, ngase çdo konsumues droge patjetër në këtë lojë të rrezikshme e fut herët a vonë shokun e vet më të ngushtë. Ajo që i shtyn të rinjtë tanë, sidomos, që të provojnë njëherë drogë dhe më pas të mos ndahen kurrë nga ajo, qëndron në të dhënën që çdokush më e din, se përfitimet nga kontrabanda me drogë janë astronomike dhe brenda natës.
Duhet të na shqetësojë fakti se, edhe përdorimi legal i medikamenteve anksiolitike, hipnotike, bile edhe narkotike, që arsyetohet fare lehtë nga mjekët me anë të recetave, indirekt shton kuotën e narkomanëve. Duke analizuar të dhënat komparative statistikore mbi përmasat e narkomanisë nëpër vendet e ndryshme të botës, mund të thuhet se në trevat tona narkomania nuk është edhe aq e përhapur dhe pikërisht gjendet në stadiumet fillestare, që nuk përjashton mundësinë e një vale të madhe që mund të pllakos në një të ardhme të afërt. Kjo para së gjithash kur dihet mentaliteti ynë patologjik për të fituar para me batakçillëqe alla kollumbiane.
Derisa jemi tek shkoqitja e faktorëve stimulues dhe inhibues të kësaj dukurie me pasoja të rënda shëndetësore dhe implikime të parenovueshme socio-ekonomike, është e udhës të pranojmë si tepër inkurajuese studimet e shumta nëpër SHBA, të kryera nga Instituti Nacional i Abuzimit me Drogë (NIDA), në të cilat është konstatuar se masat e ndryshme preventive deri në 50% kanë ulur numrin e narkomanëve ndër adoleshentë për një periudhë kohore 10 vjeçare. Më tutje në këtë raport vihet në dukje se, programi parandalues ul koston e shpenzimeve për 4 herë në mjekimin dhe shërimin definitiv të një narkomani. Cilat janë, pra, këto masa profilaktike që mundësojnë një efikasitet të tillë kundër kësaj sëmundje sociale? Para së gjithash, duhet punuar më tepër me prindërit dhe arsimtarët të cilët rrisin dhe edukojnë brezin e ri, gjë të cilën në rend të parë duhet ta bëjë personeli mjekësor në krye me mjekët familjar, psikiatrët, psikologët, sociologët dhe pedagogët.
Vuajtjet e shumta jetësore na kanë mësuar se një e keqe nuk shkon e vetmuar, andaj edhe ky “dëfrim” rrënues përcillet me rritjen e numrit të të sëmuarve nga hepatiti, SIDA, si dhe kriminalitetit në formë vjedhjesh, dhunës, prostitucionit dhe vrasjeve. Një gabim tjetër ndër ne bëhet kur i stigmatizojmë narkomanët, të cilët edhe më tepër mbyllen në botën e tyre të pashpresë, duke i çuar të njëjtit kah gremina e izolimit dhe bojkotimit social dhe profesional. Duhet të dijmë se edhe ata janë njerëz të cilëve u duhet ndihmë jo vetëm mjekësore, por edhe mbështetje morale e materiale për një risocializim sa më human, qëndrim ky i cili shumë do të rriste numrin e atyre që do të heqin dorë nga ky aktivitet keqbërës.
Nje planet i ri i gjetur?
 Astronom?t kan? gjetur nj? planet m? t? ngjash?m deri m? sot me Tok?n jasht? Sistemit Ton? Diellor, nj? bot? q? mund t? ket? uj? t? rrjedhsh?m n? sip?rfaqe dhe q? duket t? ket? t? gjitha element?t p?rb?r?s p?r t? pasur jet?.Ky planet ?sht? m? i vogli i gjetur ndonj?her? dhe i bie rrotull yllit t? zbeht? Gliese 581, i cili ?sht? 20.5 vjet-drite prej k?tej n? yll?sin? Peshorja. Planeti t? cilit i ?sht? dh?n? em?rtimi Gliese 581 c kryen nj? qark t? plot? rreth diellit t? tij p?r 13 dit?.
Pesë shtetet më të vogla në botë !
Ku ndodhen, sa banorë kanë dhe sa janë përmasat e tyre
Me masën e një fushe golfi, qyteti i Vatikanit është shteti më i vogël në botë. Në parim është në enklavë me mur brenda Romës. Është kaq i vogël, sa i gjithë shteti nuk ka asnjë adresë. Qyteti i Vatikanit mund të jetë i vogël, por është i fuqishëm. Është territori sovran i Kishës Katolike (në parim qeveria qendrore), e cila ka 1 miliardë njerëz (rreth 1 e 6-ta e banorëve të planetit) si pjesë përbërëse. Është krijuar në vitin 1929 nga Traktati Lateran (i cili është nënshkruar nga diktatori Benito Mussolini) dhe
drejtohet nga Papa, një monark jo i trashëgueshëm, i cili ka autoritet absolut. Papa është monarku absolut në Evropë. Një e veçantë e shtetit është se nuk ka banorë permanentë. Shtetësia jepet gjatë kohës që njerëzit janë atje dhe i hiqet sapo largohen. Dhe ju që mendonit se gjuha latine ishte gjuhë e vdekur! S’është e vërtetë, se në Vatikan latinishtja është gjuhë zyrtare. Vatikani mbështetet financiarisht nga dhurues, shitja e pullave postare e publikimeve dhe turizmit. Ashtu si parajsa, nuk ka taksa.
Monako është shteti i dytë më i vogël në Tokë (gati me masën e Parkut Qendror në Nju Jork), por ka popullsinë më të dendur, 23,660 banorë për kilometër katror. Territori sundohet nga një princ. 7 shekujt e kaluar Monako është qeverisur nga princat e familjes Grimaldi nga Genoa. Gjithçka filloi një mbrëmje më 1297, kur François Grimaldi u maskua si murg dhe me një ushtri të vogël pushtoi kalanë që ruante Shkëmbin e Monakos. Në 1861, Monako ia dha gjysmën e territorit Francës në shkëmbim të parave dhe pavarësisë. Kur princi që sundonte kuptoi se burimet natyrale vinin nga ajo pjesë që u dha, vendosi ta vërë bast ekonominë (një zgjidhje universale e provuar nga koha) në kumar. Kështu lindi Monte Karlo, një krahinë e njohur për kazinotë luksoze. Tani që gjithë banorët jo vendas paguajnë taksa, ndërsa të lindurit atje e kanë të ndaluar të hyjnë në kazino.
Nauru është shteti ishullor më i vogël në botë, republika më e vogël e pavarur dhe e vetmja republikë në botë pa një kryeqytet zyrtar. Vendi ka një burim kryesor të ardhurash: fosfat mijëravjeçar nga plehrat dhe jashtëqitjet e zogjve. Për një kohë të gjatë banorët ishin mjaft të pasur, pasi e eksportonin fosfatin sikur ai nuk mbaronte kurrë. Në vitet ‘70 vetëm një pjesë e vogël vazhduan gjimnazin dhe shumë pak të rritur punonin. Atëherë ishin njerëzit më të pasur në botë. Për këtë arsye ata vuajnë nga obeziteti dhe diabeti. Tani Nauru ka një skemë të jashtëzakonshme për të bërë para. Është kthyer në një kamp për njerëzit që kërkojnë azil në Australi.
Tuvalu, jo vetëm që është një ishull i vogël në Oqeanin Paqësor, por pas 50 viteve mund të mos ekzistojë, nëse niveli i deteve vazhdon të rritet. Të ardhurat kryesore i vijnë pasi jep me qira kodin e vendit për internet.
Republika e San Marinos është themeluar në vitin 301 pas Krishtit nga një gurgdhendës me emrin Marino, i cili së bashku me një grup të krishterësh i largohej persekutimit fetar. San Marino është republika më e vjetër në botë. Republika ishte një fqinje aq e mirë, sa është pushtuar vetëm në vitin 1500 dhe 1700, një muaj për secilën herë. Ndërkohë që Napoloni gllabëronte pjesën më të madhe të Evropës, San Marinon e la të qetë, duke dhënë se ishte një republikë model. Vendi drejtohet nga një këshill i zgjedhur prej 60 personash, i cili zgjedh dy regjentë nga secila parti opozitare për të drejtuar çështjet qeveritare për 6 muaj.
Zhdukja e Dinosaureve.
Skeletet me te vjetra te dinosaureve janë gjetur te fosilizuara ne shkembinjte e Argjentines edhe Brazilit. me primitivi quhet Euraptor qe ishte një dinosaur i vogël mishngrenes. Skeleti i tij tregon disa forka te avancuara gjë qe bën të mendosh se mund te ekzistojne edhe forma me antike dinosauresh.
Dinosauret kanë jetuar reth 65 milione vjet me pare. Shumë shkencetare mendojnë se zogjte janë pasardhës te dinosaureve mishngrenes. Megjithatë kjo teori është akoma e diskutueshme edhe nuk bazohet ne fakte te forta.
Pallentollogjistet mendojnë se koha kur dinozauret kanë jetuar ndahet ne 3 periudha.
1- Triassik (250 milione vjet me pare)
2- Jurasik (150 milione vjet me pare)
3- Cretacious (70 milione vjet me pare)
Gjatë periudhes Triassike bota mendohet te këtë pasur vetëm një kontinent madhor. ndarja e këtij kontinenti mendohet te këtë filluar gjatë periudhes Jurassike ku edhe shpjegohet pse dinosauret u ndane ne kontinente të ndryshme siç shpjegon edhe fakti i gjetjes se tyre kudo. Periudha e fundit do të shenoje fillimin e shkaterrimit te dinosaureve edhe zhdukjen e tyre totale.
Megjithatë ajo qe bën me shumë përshtypje edhe qe akoma nuk i është dhënë përgjigje ose te paktën janë hedhur shumë teza për te është : Pse Dinosauret u Zhduken? Kësaj pyetje siç thame i janë atribuar shumë teori. Një nga teorite me te qendrueshme është meteori qe krijoi një krater ja një kontinent ne faqen e rruzullit tokesor. Këtë teori e mbron ajo qe ndodhi ne 1994 kur meteore me përmasa te stermedha goditen Jupiterin duke shkaktuar kratere te paimagjinueshme. Përmasa e një meteorit kapte përmasat e rruzullit tokesor. faktore te tjerë si shpërthimi i gazeve vullkanike, ftohja e klimes dhe si rrjedhoje ndryshimi i nivelit te detit, shkalla e ulet e riprodhimit(Dinosauret kishin veti te riprodhoheshin ralle.). Faktor tjetër mendohet te jetë edhe ndryshimi i orbites se tokes nga një fushe magnetike. te tera këto teori megjithë bazat ne evenimente të ndryshme prapë e lënë te papergjigjur pyetjen. Kush i zhduku dinosauret?
Themelues i Logjik?s matematikore konsiderohet matematikani anglez George Boole kuptimet e para t? logjik?s formale i kan? dh?n? grek?t e vjet?r me p?rfaq?suesin kryesor t? saj Aristotelin. Logjika matematikore lindi nga nevoja e eliminimit t? kund?rth?nieve dhe paradokseve q? u paraqit?n n? teorin? e bashk?sive poashtu ajo ka luajtur nj? rol t? ve?ant? n? lindjen e disa l?mive t? reja t? matematik?s bashkohore. Kjo deg? p?rsosi simbolet e deriat?hershme dhe e plot?soi me simbole t? reja gjuh?n simbolike. __________________
Teoreme e re matematikore zbulohet nga studentet Shqiptare
Dy maturant? kan? b?r? nj? zbulim shum? t? r?nd?sish?m shkencor, duke shkruar emrin e tyre n? shkenc?n e matematik?s e t? mosbarazimeve algjebrike P?rgjith?simi i mosbarazimit ?Suranyi? dhe i mosbarazimit ?Schur?, nga shqiptar?t Gjergji Zaimi dhe Keler Marku do t? jet? teorema m? e re q? i shtohet fondit t? njohurive teorike t? matematik?s, m? sakt?, asaj t? mosbarazimeve algjebrike. Do t? quhet ?Toerema Zaimi-Marku? dhe do t? publikohet p?r her? t? par? n? librin e matematicienit rumun Vasile Cirteaje, q? do t? prezantohet p?r publikun e interesuar n? korrik t? 2006. Teorema e re, tashm? ka marr? emrat e dy shqiptar?ve dhe ?sht? aprovuar nga prof. V. Cirteaje, nd?rkoh? q? s? shpejti do t? kaloj? p?r re?ens? dhe n? Akademin? e Shkencave t? Shqip?ris?. Sidoqoft?, botimi i par? do t? kryhet jasht? vendit, n? librin universitar ?Mosbarazime Algjebrike?, i cili do t? prezantohet n? Olimpiad?n Bot?rore t? Matematik?s, q? do t? zhvillohet n? Slloveni n? korrik t? 2006. Shum? vet? mund t? pyesin se cil?t jan? k?ta shqiptar?, q? paskan b?r? nj? p?rgjith?sim kaq t? r?nd?sish?m, q? kan? zbuluar nj? teorem? t? re. P?r ?udin? e t? gjith?ve nuk b?het fjal? p?r dy profesor? t? moshuar, apo p?r student? t? ndonj? insituti t? famsh?m bot?ror q? frekuentohet nga gjenit?. B?het fjal?, p?r dy nx?n?s t? vitit t? kat?rt n? shkoll?n ?Turgut Ozal? n? Tiran?, t? cil?t ende nuk kan? kaluar adoleshenc?n e tyre dhe u duhen dhe disa muaj, p?r t? mbushur mosh?n madhore. Natyrisht q?, nuk mund t? quhen f?mij? ?t? zakonsh?m? apo fillestar? n? fush?n e matematik?s. B?het fjal?, p?r dy pjes?marr?s n? olimpiadat komb?tare e nd?rkomb?tare, q? shpeshher? kan? nderuar Shqip?rin? me medalje e diploma t? ndryshme, duke treguar q? shqiptar?t jan? n? gjendje t? japin rezultate edhe n? shkenc? e jo vet?m n? sport. Historia e dy t? rinjve ?sht? disi e ve?ant?, nj? histori e v?shtir?, n? nj? vend q? deri m? sot nuk i ka kushtuar r?nd?sin? e duhur dijes, apo p?rgatitjes s? talenteve t? reja n? shkencat e ndryshme. Cil?t jan? Gjergji Zaimi e Keler Marku Gjergji Zaimi e Keler Marku jan? dy nx?n?s t? apasionuar ndaj matematik?s, apo si? mund t? themi me plot goj?n, dy matematicien? t? ardhsh?m. T? dy, i lidh me nj?ri-tjetrin nj? shoq?ri e mir? dhe e gjat?, q? prej f?mij?ris?. Me nj?ri-tjetrin, dy adoleshent?t jan? njohur n? vitin shkollor 1999-2000, n? olimpiad?n matematikore t? rrethit Tiran?, ku dy djemt?, at?her? n? klas?n e gjasht?, fituan vendet e para. Gj. Zaimi vinte nga shkolla tet?vje?are Fan S. Noli, ndrkoh? q? K. Marku vinte nga bankat e Jeronim de Rad?s. Pas rezultatit t? mir? n? olimpiad?, t? dy nx?n?sve iu ofrua nj? burs? nga shkolla ?Turgut Ozal? dhe q? prej asaj kohe kan? vazhduar n? t? nj?jtin institucion privat. Kjo olimpiad? e klasave t? gjashta ka rezultuar de?izive p?r dy djemt?, pasi si? e pranojn? dhe vet?, m? par? nuk kan? patur ndonj? rezultat p?r t?u v?n? re, apo ndonj? pasion t? ve?ant? p?r matematik?n. Pik?risht at?her?, pasi u fut?n n? institucionin arsimor privat ?Turgut Ozal?, dy nx?n?sit filluan t? motivoheshin m? tep?r dhe t? ushtroheshin sistematikisht n? prirjen e tyre. Ka qen? nj? pun? e gjat?, e p?rditshme, ajo q? ka ?uar n? rezultatet e mira t? nx?n?sve n? kompeticionet nd?rkomb?tare (pasi n? ato komb?tare, suksesi ka qen? i p?rvjetsh?m). Nuk ka qen? aspak e leht? p?r ta, shpesh u ?sht? dashur t? sakrifikojn? di?ka, nga momentet e zbavitjes e shpesh kan? ndenjur mbi libra e n? internet me or? t? zgjatura, por sidoqoft? dy djemt? kan? rekuperuar gjith?ka, duke kaluar me shoq?rin? e me familjen or?t e tjera, duke programuar dit?t n? m?nyr? intensive dhe k?shtu, asgj? s?mbetej pas dore. N? p?rgatitjen e tyre, pas vullnetit individual dhe pasionit p?r matematik?n, nj? rol t? madh ka luajtur dhe programi stimulues i shkoll?s ?Turgut Ozal? dhe i drejtoris? s? Kolegjeve Turke n? Shqip?ri, t? cil?t kan? ofruar vazhdimisht bursa e shp?rblime p?r ecurin? e mir? t? nx?n?sve. Ka qen? pik?risht kjo shkoll?, ajo q? ka b?r? t? mundur formimin ekstrakurrikular t? k?tyre nx?n?ve nga profesori i njohur Edmond Pisha, kryetari i ?Shoqat?s s? Matematikan?ve?, i cili i ka ndjekur dy nx?n?sit n? aktivitetet komb?tare e nd?rkomb?tare, n? kat?r vitet e shkoll?s s? mesme. T? dy nx?n?sit, Gjergji e Keleri kan? arritur t? b?jn? at?, q? shum? pak vet? e prisnin, n? nj? moment pesimizmi p?r cil?sin? e arsimit shqiptar, k?ta t? dy kan? provuar t? kund?rt?n. Megjithat?, p?r fat t? keq, duhet p?rmendur q? mb?shtetja e shtetit ndaj dy matematicien?ve t? rinj nuk ka qen? n? nivele t? mira, n? aktivitetet nd?rkomb?tare ku nx?n?sit kan? p?rfaq?suar Shqip?rin?. Nder p?r Shqip?rin? Nd?rkoh? q?, p?r komb?taren e futbollit premtohen qindra mij?ra euro p?r fitoren e ndonj? ndeshjeje, pa dometh?nie e bizneset sponsorizojn? sportist? premtues, k?ta dy djem nuk kan? marr? ndonj? mir?njohje deri sot. Duhet t? kujtojm? se Gj. Zaimi e K. Marku kan? sjell? n? Shqip?ri medalje t? v?rteta, n? kompeticione shum? t? r?nd?sishme nd?rkomb?tare, si? jan? olimpiadat ballkanike e bot?rore. Shtete ballkanike si Rumania e Bullgaria, p?r t? mos p?rmendur SHBA, Kin?, Rusi apo Japoni, jo vet?m q? p?rgatitin e investojn? n? talente t? till?, por investojn? dhe n? t? ardhmen e tyre, duke u ofruar bursa n? institucionet m? t? mira universitare t? bot?s. Nd?rsa, dy medalist?t shqiptar? presin t? fitojn? individualisht ndonj? burs? n?p?r universitetet amerikane pasi, ende nuk ka patur ndonj? interesim nga institucione shtet?rore, p?r arsimimin e tyre t? m?tejsh?m. Vitin e ardhsh?m, Gjergji e Keleri do t? q?ndrojn? ?pushim?, pasi do t? ken? mbaruar shkoll?n e mesme e do t? presin p?rgjigjet nga institucionet arsimore, ku do t? aplikojn? p?r studimet e larta. T? preferuarat prej tyre jan? t? famshmet MIT (Massachussets Institute of Technology), Har?ard, Princeton, Stanford, Yale apo CalTec (California Institute of Technology). T? gjitha k?to universitete, jan? shum? t? shtrenjta p?r familjet e mesme shqiptare dhe dy student?t, as q? ?nd?rrojn? t? shkojn? n? k?to shkolla n? baz? pagese. Ajo, q? ata presin ?sht? q? stafi akademik i k?tyre shkollave, t? vler?soj? arritjet e tyre e t? ofroj? burs?, nd?rkoh? q? do t? ishte e mir?pritur edhe ndonj? ndihm? nga shteti shqiptar. Gjergji Zaimi Dat?lindja: 20.10.1988 Fitues i medaljes s? argjendt? n? Olimpiad?n Bot?rore, Meksik? 2005 Fitues i medaljes s? bronzt? n? Olimpiad?n Bot?rore, Greqi 2004 Fitues i dy medaljeve t? arta n? Olimpiad?n Ballkanike, Bullgari 2004, Qipro 2006 Fitues i medaljes s? argjendt? n? Olimpiad?n Ballkanike, Rumani 2005 Fitues i medales s? bronzt? n? Olimpiad?n Ballkanike, Shqip?ri 2003 Disa her? fitues i medaljeve t? arta n? olimpiadat komb?tare t? matematik?s Fitues i diplomave t? ndryshme nd?rkomb?tare e komb?tare Keler Marku Dat?lindja: 28.07.1988 Fitues i dy medaljeve t? bronzta n? Olimpiad?n Ballkanike, Rumani 2005, Qipro 2006 Disa her? fitues i medaljeve t? arta n? olimpiadat komb?tare t? matematik?s. Fitues i diplomave t? ndryshme nd?rkomb?tare e komb?tare Teorema Zaimi-Marku, p?rgjith?simi 100 vjet, pas rastit t? par? Teorema Zaimi-Marku konsiston n? nj? mosbarazim t? v?rtetuar, i cili ?sht? formuluar nga dy t? rinjt? shqiptar?. Gjith?ka ka marr? start nga mosbarazimi i famsh?m ?Schur?, i zbuluar nga matematicieni gjerman n? fillim t? shekullit t? XX. Mosbarazimi n? variantin ?Schur? ?sht? i vlefsh?m, vet?m p?r nj? paramet?r (n = 3), nd?rkoh? q? n? variantin ?Suranyi? ?sht? i vlefsh?m p?r parametrin e dyt? (k=0). M? par? njiheshin disa prova vet?m p?r k=1 dhe p?rdorej nj? matematik? shum? e avancuar, p?r t? arritur k?to prova. Kur u zbulua rasti i vlefsh?m p?r n=4 n? vitin 1993 b?ri shum? buj? dhe u quajt ?Mosbarazimi i Turkevicit?. N? k?t? fush? jan? arritur rezultate t? pjes?shme m? par?, nga matematicien? si Cirtoaje, Kantorovich etj. Gjenialiteti i Zaimit e i Markut konsiston n? p?rgjith?simin e k?tij mosbarazimi, duke e v?rtetuar p?r ?do paramet?r n (natyror) dhe p?r t? gjith? parametrat k (real). Zbulimi ?sht? shum? i r?nd?sish?m dhe teorema ?sht? formuluar, duke p?rdorur at? q? n? gjuh?n e matematicien?ve quhet ?matematik? elemtare?. Prova me matematik? elementare ka m? shum? vler?, se ajo me matematik? t? avancuar, sepse ofron mund?si m? t? m?dha aplikimi e ?sht? m? e kuptueshme. Shqiptar?t kan? p?rdorur mosbarazimin ?Bernoulli?, mosbarazimin ?Tchebyschev?, si dhe mosbarazimin mbi t? mesmen algjebrike gjeometrike. P?rfundimi ka qen? i habitsh?m dhe tashm?, ?do mosbarazim i m?parsh?m, n? k?t? fush? do t? quhet thjesht nj? variant i teorem?s ?Zaimi-Marku?, q? do t? studiohet nga student?t e matematik?s n? t? gjith? bot?n. Shkeputur nga Gazeta Metropol
| |
